Prije početka ruske invazije na Ukrajinu, Evropska unija (EU) nije prekinula diplomatske kontakte s Rusijom, kako to tvrdi Željka Cvijanović. EU je održavala direktne kontakte s Rusijom, nudila je nastavak dijaloga i učestvovala u diplomatskim naporima s ciljem sprečavanja eskalacije sukoba.
Odgovarajući na pitanje novinara u programu RTRS-a 16. septembra 2026. godine o odnosima Evropske unije i Rusije, članica Predsjedništva Bosne i Hercegovine Željka Cvijanović izjavila je da je evropska diplomatija bila isključiva i da nije željela razgovarati s Rusijom prije početka rata u Ukrajini.
Evropska unija je regionalna, dakle, međunarodna, ali regionalnog tipa, jer sad djeluje, evo da kažem, na jednom kontinentu i ona je trebala da ima taj svoj veliki iskorak diplomatski u nekom periodu, kad je izgledalo, kad se je moglo pretpostaviti da se rat doseljava na granicu same te Evrope ili Evropske unije. Dakle, gdje je bila ta diplomatija? Ono što jako danas nervira jeste ta isključivost. Ta isključivost ide na način da kažete: “Neću da razgovaram s tobom”. Dakle, mnogo stvari upućuje na to da je zakazalo ono što je trebao da bude elementarni mehanizam u pravljenju, postizanju ili čuvanju mira na određenim prostorima.
Željka Cvijanović, 16.9.2026.
Rusija je napala Ukrajinu 24. februara 2022. godine. Međutim, suprotno tvrdnjama Željke Cvijanović, Evropska unija nije odbijala razgovore s Rusijom prije početka rata. U mjesecima pred početak napada trajala je diplomatska aktivnost Evropske unije s ciljem sprječavanja rata putem pregovora. Diplomatski pokušaji da se Rusija odgovori od napada na Ukrajinu prekinuti su nakon početka rata.
Prema pisanju Washington Posta, američke obavještajne agencije su u oktobru 2021. zaključile kako ruski predsjednik Vladimir Putin priprema napad na Ukrajinu. Državni sekretar Antony J. Blinken je 21. novembra 2021. godine obavijestio javnost o neuobičajenoj ruskoj vojnoj aktivnosti na granici s Ukrajinom te naglasio da Sjedinjene Američke Države o tome razgovaraju sa saveznicima i partnerima.
Ubrzo nakon toga, predsjednik Evropskog vijeća Charles Michel razgovarao je telefonski 24. novembra 2021. s Vladimirom Putinom. Dan kasnije, Michel je ukrajinskom predsjedniku Volodimiru Zelenskom prenio rezultate razgovora i naveo da bi smirivanju tenzija mogli doprinijeti kontakti Rusije i Ukrajine, uz učešće Evropske unije.
Visoki predstavnik EU za vanjske poslove Josep Borrell razgovarao je s ruskim ministrom vanjskih poslova Sergejem Lavrovom u Štokholmu na sastanku OSCE-a 2. decembra 2021. godine. Kada je Borrell izvijestio Evropski parlament o ovom susretu 14. decembra iste godine, naveo je kako EU čini diplomatske napore da spriječi eskalaciju sukoba.
Borrell je također u ime Evropske unije 22. decembra 2021. godine odgovorio na ruske prijedloge o evropskoj sigurnosti, naglasivši podršku nepovredivosti granica, nenapadanju i poštovanju međunarodnog prava. EU je u odgovoru ponudila podršku SAD-u i NATO-u u razgovorima s Rusijom o evropskoj sigurnosti.
Kontakte s Rusijom imao je i politički direktor Evropske službe za vanjsko djelovanje Enrique Mora, koji je posjetio Moskvu 18. januara 2022. godine. Razgovarao je s tri zamjenika ruskog ministra vanjskih poslova, a jedna od tema razgovora bila je evropska sigurnost.
Od 28. januara do 10. februara 2022. trajala je diplomatska razmjena između Rusije i Evropske unije o pitanju evropske sigurnosti. Lavrov je 28. januara poslao odvojeno pismo državama članicama EU o pitanjima sigurnosti, a EU je 10. februara poslala usklađen zajednički odgovor u ime svih članica. Tom je prilikom EU ponudila Rusiji nastavak razgovora o mjerama za poboljšanje zajedničke sigurnosti.
Borrell je u govoru pred Evropskim parlamentom 16. februara 2022. godine istakao kako je Rusija pokušala podijeliti EU šaljući odvojeno 27 pisama državama članicama, ali da je dobila samo jedan zajednički odgovor. Borell je na kraju govora naglasio da EU pokušava odvratiti Rusiju od napada na Ukrajinu tako što sprema sankcije u slučaju napada, ali da je EU i dalje spremna na nastavak pregovora i diplomatsko rješenje krize.
Evropska unija je tokom krize održavala kontakte s Rusijom i putem Organizacije za sigurnost i saradnju u Evropi (OSCE). Posljednji diplomatski kontakt s Rusijom Evropska unija imala je dva dana pred početak napada, 22. februara 2022, na sastanku Stalnog vijeća OSCE-a. Naime, sastanak je održan nakon što je Rusija 21. februara 2022. priznala nezavisnost samoproglašenih republika Donjeck i Luhansk na teritoriji Ukrajine.
Delegacija Evropske unije upozorila je Rusiju da povuče to priznanje, suzdrži se od vojnih mjera te je upozorila Rusiju na sankcije i druge posljedice u slučaju napada na Ukrajinu. Uprkos diplomatskim naporima, pokušajima odvraćanja u vidu sankcija i ponudama za nastavak dijaloga, Rusija je 24. februara 2022. godine napala Ukrajinu, čime su diplomatski pokušaji za rješavanje krize prekinuti.
Zbog činjenice da je Evropska unija održavala diplomatske kontakte s Rusijom prije početka ruskog napada na Ukrajinu, tvrdnje Željke Cvijanović da je evropska diplomatija bila isključiva i odbijala razgovore s Rusijom ocjenjujemo kao neutemeljene.