Vitalni nacionalni interes postoji i u kantonalnim skupštinama
Predsjednik Stranke za BiH Semir Efendić ustvrdio je da u kantonalnim skupštinama ne postoji mehanizam zaštite vitalnog nacionalnog interesa. Međutim, ovaj je mehanizam izričito propisan Ustavom FBiH, a njegova primjena potvrđena je i presudama Ustavnog suda FBiH.
Predsjednik Stranke za Bosnu i Hercegovinu i načelnik Općine Novi Grad Semir Efendić gostovao je u emisiji “Klix studio” 4. novembra 2026. godine. Tokom razgovora izjavio je da vitalni nacionalni interes ne postoji na nivou kantonalnih skupština.
Kad mi, ponavljam, nemamo dvodomni način odlučivanja niti imamo vitalni nacionalni interes na nivou skupština kantona.
Semir Efendić, 4.11.2026.
Iako su kantonalne skupštine jednodomna zakonodavna tijela, Efendićeva tvrdnja da u njima ne postoji vitalni nacionalni interes nije tačna.
U Ustavu Federacije Bosne i Hercegovine sadržano je posebno poglavlje pod nazivom “Mehanizam zaštite vitalnog nacionalnog interesa”. Članovi 7a i 7b ovog poglavlja izričito propisuju postupak zaštite vitalnog nacionalnog interesa u skupštinama kantona. Ove odredbe uvedene su Amandmanom LXXX na Ustav FBiH 2002. godine.
I Ustav Kantona Sarajevo u članovima 21a i 21b također izričito uređuje zaštitu vitalnog nacionalnog interesa. Postojanje ovog mehanizma, dakle, ne zavisi od dvodomne organizacije zakonodavne vlasti.
Da zaštita vitalnog nacionalnog interesa postoji u kantonalnim skupštinama, pokazuju konkretne presude Ustavnog suda FBiH.
Naime, Ustavni sud FBiH je u septembru 2026. godine donio presudu kojom se potvrđuje da je povrijeđen vitalni nacionalni interes srpskog naroda u Unsko-sanskom kantonu. Mehanizam zaštite vitalnog nacionalnog interesa pokrenuo je dopredsjedavajući Skupštine Mladen Lonić (SDP), jedini predstavnik i šef Kluba Srba u Kantonalnoj skupštini.
Pokretanje vitalnog nacionalnog interesa u Kantonalnoj skupštini zabilježeno je u Bosansko-podrinjskom kantonu. Ustavni sud FBiH utvrdio je u januaru 2023. godine povredu vitalnog nacionalnog interesa srpskog naroda prilikom imenovanja članova Nezavisnog odbora. Sud je utvrdio da osporena odluka ne proizvodi pravno dejstvo i naložio Skupštini BPK provođenje nove procedure imenovanja.
Dakle, Ustav Federacije BiH propisuje odredbu o vitalnom nacionalnom interesu na nivou kantonalnih skupština, a taj mehanizam korišten je nekoliko puta u prethodnom mandatu. S obzirom na sve navedeno, Istinomjer je tvrdnju Semira Efendića da vitalni nacionalni interes ne postoji na nivou kantona ocijenio neistinitom.
(Istinomjer.ba)