Kao posebna vrsta indirektnog poreza, putarine se u ukupnom iznosu od 0,40 KM naplaćuju na naftne derivate, biogoriva i biotečnosti, a 0,25 KM usmjerava se za izgradnju autoputeva te izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva.
Predsjedavajući Kolegija Doma naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine Kemal Ademović govorio je tokom gostovanja na Televiziji Sarajevo 23. marta 2026. godine o predloženoj dopuni Zakona o akcizama BiH, kojim bi se ukinule akcize na naftne derivate. Tom je prilikom ustvrdio da su akcize namjenska sredstva koja se mogu koristiti za određene svrhe.
Akcize su, koliko ja znam, namjenska sredstva, takozvana obojana [sic] sredstva, i samo se u određene sfere mogu potrošiti, dakle, na modernizaciju, izgradnju cesta, ne mogu se te akcize koristiti u budžetu za bilo šta niti se može raditi njihova prenamjena. Ne bi trebala.
Kemal Ademović, 23.3.2026.
Prema Zakonu o akcizama BiH, akcize su posebna vrsta poreza kojim se oporezuje promet i/ili uvoz određenih proizvoda, poput naftnih derivata, duhanskih proizvoda, alkoholnih pića, kafe i biogoriva.
S druge strane, Zakonom je definirano da je putarina indirektni porez koji se plaća na naftne derivate, biogoriva i biotečnosti u ukupnom iznosu 0,40 KM. Od tog iznosa, 0,20 KM plaća se za izgradnju autoputeva, dok se 0,05 KM plaća za izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva.
Članom 2. ovog zakona propisano je da se prihodi od putarina u iznosu 0,25 KM vode na posebnom podračunu otvorenom kod Centralne banke BiH, a oni se raspodjeljuju u skladu sa Zakonom o uplatama na Jedinstveni račun i raspodjeli prihoda.
Shodno Zakonu o uplatama na Jedinstveni račun i raspodjeli prihoda, jedino je putarina prihod namjenskog karaktera. Ostali indirektni porezi, uključujući i akcize, usmjeravaju se ka BiH, Federaciji BiH, Republici Srpskoj i Brčko distriktu BiH.
Prema Pravilniku o načinu uplate, pripadnosti i raspodjele javnih prihoda u FBiH, akcize se tretiraju kao prihod od indirektnih poreza i uplaćuju se na poseban račun za raspodjelu prihoda. Ukupni prihod od indirektnih poreza dalje se dijeli tako da 36,20% ide FBiH, 51,23% kantonima, 8,42% jedinicama lokalne samouprave, 3,90% direkcijama cesta i 0,25% Gradu Sarajevu. Također, Pravilnik propisuje da, od ukupnog iznosa putarina, 80% ide ka Javnom preduzeću Autoceste FBiH, a 20% na poseban račun za druge ceste. S ovog računa 40% prihoda raspoređuje se JP Ceste FBiH, a 60% resornim kantonalnim organima, koji dalje raspoređuju 42% svog dijela općinama i gradovima.
Raspodjela ovih sredstava u RS uređena je Zakonom o budžetskom sistemu RS i Zakonom o javnim putevima RS. Akcize se smatraju indirektnim porezom, a prihodi od indirektnih poreza koji su doznačeni RS, nakon izdvajanja sredstava za servisiranje spoljnog duga, dijele se tako da 72% pripada RS, 24% općinama i gradovima, a 4% JP Putevi Republike Srpske. Zakon o javnim putevima propisuje da prihodi od cestarina pripadaju JP Putevi RS za autoputeve, dok za brze puteve pripadaju JP Autoputevi RS ili koncesionaru. Ostali prihodi od cestarina pripadaju lokalnim samoupravama za puteve u njihovoj nadležnosti.
Budžetski dokumenti Brčko distrikta BiH ne razrađuju posebnu unutrašnju procentualnu raspodjelu akciza, nego ih vode kao “indirektne poreze doznačene od Uprave za indirektno oporezivanje”. Kada je riječ o putarinama, Zakon o putevima Brčko distrikta propisuje da se cestarina koristi za finansiranje puteva i da je prihod javnog preduzeća.
Uzimajući u obzir da zakonski propisi u BiH definiraju da su jedino putarine namjenska sredstva koja se koriste za izgradnju autoputeva te za izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva, tvrdnju Kemala Ademovića da su akcize namjenska sredstva za određene svrhe Istinomjer ocjenjuje neutemeljenom.
(Istinomjer.ba)