Na predizbornom skupu SDA u Stocu, kojim je ova stranka otvorila kampanju za Opće izbore 2026, Bakir Izetbegović poredio je rezultate mandata u kojima je SDA učestvovala u vlasti i rezultate mandata 2022–2026. Provjerili smo njegove tvrdnje o realizaciji predizbornih obećanja, ekonomskim pokazateljima, zaposlenosti, penzijama i državnom budžetu.
Na prvom predizbornom skupu Stranke demokratske akcije (SDA), održanom 4. septembra 2026. godine u Stocu, predsjednik ove stranke i kandidat za bošnjačkog člana Predsjedništva BiH Bakir Izetbegović govorio je o radu SDA, njenom izbornom programu i aktuelnoj vlasti. Govoreći o sličnostima između izbornih programa političkih stranaka, Izetbegović je ustvrdio da je razlika u njihovoj realizaciji.
Ovo što sam većinom čitao, pomalo dosadno, ljudi misle: “Pa to svi isto obećavaju, svima vam liče programi jedan na drugi”. Znate gdje je razlika? U tome što oni izvrše 13%, a mi 90%. Eto u čemu je razlika naših programa.
Bakir Izetbegović, 4.9.2026.
Istinomjer prati ispunjenost predizbornih obećanja stranaka koje participiraju u izvršnoj vlasti od 2010. godine.
U mandatu 2010–2014. Istinomjer je na nivou Vijeća ministara pratio 117 obećanja SDA, od čega je u potpunosti ispunjeno jedno obećanje, odnosno 0,85 posto. SDA je na nivou FBiH u potpunosti ispunila 14 od 315 obećanja, odnosno 14,4 posto.
U mandatu 2014–2018. na nivou Vijeća ministara BiH praćena su 54 obećanja SDA, od kojih je šest, odnosno 11,1 posto, ocijenjeno kao ispunjeno ili ispunjeno većim dijelom. Na nivou Vlade FBiH praćeno je 219 obećanja SDA, a jednu od dvije najviše ocjene dobilo ih je 20, odnosno 9,1 posto.
U mandatu 2018–2022. Istinomjer je na nivou Vijeća ministara BiH pratio 89 obećanja SDA. Sedam ih je, odnosno 7,9 posto, na kraju mandata bilo ispunjeno ili ispunjeno većim dijelom. Na federalnom nivou u ovom mandatu Istinomjer nije vršio monitoring predizbornih obećanja jer nakon Općih izbora 2018. godine nije formirana nova Vlada FBiH, već je Vlada Fadila Novalića nastavila raditi u tehničkom mandatu.
Za mandat 2022–2026. stranke “Trojke” (SDP BiH, Narod i pravda i Naša stranka) na nivou Vijeća ministara BiH zajedno su imale 213 obećanja. Njih 18 dobilo je ocjenu “ispunjeno” ili “ispunjeno većim dijelom”, što predstavlja 8,5 posto. Na nivou cijelog Vijeća ministara BiH jednu od dvije najviše ocjene dobilo je 20 od 251 obećanja, odnosno osam posto. Na nivou Vlade FBiH stranke “Trojke” zajedno su u mandatu 2022–2026. imale 445 praćenih obećanja, od kojih je 61, odnosno 13,7 posto, ispunjeno ili ispunjeno većim dijelom. Gotovo identičan rezultat zabilježen je i na nivou cijele Vlade FBiH. Jednu od dvije najviše ocjene dobilo je 68 od 496 obećanja, odnosno 13,7 posto.
Dakle, kada se posmatra veći stepen realizacije, rezultat “Trojke” iznosi oko osam posto na državnom i 14 posto na federalnom nivou, dok je SDA u prethodnim mandatima ostvarivala između približno osam i 11 posto.
Rast BDP-a
Izetbegović se u svom govoru referisao na mandate od 2014. do 2022. godine, kada je SDA činila vlast na federalnom i državnom nivou, te je rekao da je u tom periodu rastao BDP.
I dugo smo hvatali priključak s regionom i onda u periodu od 2014. do 2022. godine konačno smo u tome uspjeli, naročito u odnosu na istočne susjede. Postali smo ravnopravan partner, napredovali su euroatlantske integracije, gradili smo infrastrukturu, rastao je naš BDP, bujala je privreda.
Bakir Izetbegović, 4.9.2026.
Prema podacima Centralne banke BiH iz 2024. godine, nominalni BDP BiH povećan je s 27,359 milijardi KM 2014. na 45,618 milijardi KM 2022. godine, odnosno za oko 66,7 posto. U istom periodu, realni BDP rastao je svake godine osim 2020. godine, kada je zabilježen pad od tri posto, uzorkovan pandemijom Covid-19. Kumulativni realni rast između 2014. i 2022. iznosi približno 28,8 posto.
Rast se, međutim, nastavio i nakon 2022. godine. Podaci CBBiH iz 2026. godine pokazuju realni rast BDP-a od dva posto 2023, 3,2 posto 2024. i 2,1 posto 2025. godine, dok je nominalni BDP dostigao 56,551 milijardu KM.
Dakle, tvrdnja da je BDP u periodu 2014–2022. rastao je tačna, ali rast BDP-a nije završio promjenom vlasti. Tako je od 2022. do 2025. godine realni BDP kumulativno dodatno porastao za približno 7,5 posto.
Broj zaposlenih
Izetbegović se referisao i na svoje obećanje o 100.000 novih radnih mjesta u BiH iz 2014. godine.
Nije mala stvar kreirati stotinu hiljada novih radnih mjesta. To je bio novi generator. Sto hiljada ljudi uplate poreze, doprinose, a onda ostatak novca potroši na sebe i svoje porodice.
Bakir Izetbegović, 4.9.2026.
Istinomjer je 2019. godine analizirao rast broja radnih mjesta te ukazao na problem metodološkog prekida u statistici zaposlenosti nakon 2018. godine. Za poređenje su korištene administrativne evidencije poreznih uprava, a za Republiku Srpsku analizirani su i podaci Republičkog zavoda za statistiku RS.
Prema toj analizi, Porezna uprava FBiH evidentirala je 476.374 zaposlena 31. marta 2015. godine. Koristeći se istom metodologijom za istraživanje podataka do kraja aprila 2023. godine, Porezna uprava FBiH je 30. aprila 2023. godine evidentirala 539.303 zaposlena, odnosno 62.929 više nego u martu 2015. godine.
U Brčko distriktu bio je 16.451 zaposlen u martu 2015. godine, a do aprila 2023. godine broj zaposlenih porastao je za 1.334 zaposlena.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku RS, u martu 2015. godine bilo je 243.166 zaposlenih. U aprilu 2023. godine u RS su bila 292.473 zaposlena, što je za 49.307 više u odnosu na mart 2015. godine.
Prema ovim podacima, do kraja aprila 2023. godine u BiH je bilo približno 113.570 više zaposlenih nego u martu 2015. godine. Ipak, ukupni broj zaposlenih u BiH uključuje i podatke o zaposlenosti u RS, gdje SDA tokom posmatranog perioda nije bila na vlasti.
Plate i penzije u odnosu na “istočne susjede”
Izetbegović je govorio i o rastu plata i penzija tokom mandata kada je SDA činila vlast, ustvrdivši da su i plate i penzije bile više ili jednake u odnosu na Republiku Srpsku, Republiku Srbiju i Crnu Goru.
Plaće i penzije su bile jednake ili visočije u odnosu na sve istočne susjede. Porušena Federacija, komplikovana Federacija, bitno je bila bolja od RS, zemalja i istočnih susjeda. Dakle, to je istina.
Bakir Izetbegović, 4.9.2026.
S obzirom na činjenicu da se iznos plate u FBiH, RS, Srbiji i Crnoj Gori obračunava različito zbog drukčijih načina oporezivanja, njihovo direktno poređenje ne bi bilo dovoljno pouzdano za analizu.
S druge strane, podaci Centralne banke BiH iz 2024. godine pokazuju da je prosječna penzija u FBiH tokom cijelog perioda 2014–2022. bila viša od prosječne penzije u Republici Srpskoj.
Međutim, kada je riječ o “istočnim susjedima”, Izetbegovića tvrdnja nije utemeljena na činjenicama. Prema podacima Republičkog zavoda za penziono i invalidsko osiguranje Srbije iz 2023. godine, prosječne penzije u toj zemlji generalno su bile više u periodu od 2014. do 2022. godine.
Još je izraženija razlika u odnosu na Crnu Goru. Fond PIO Crne Gore objavio je u februaru 2026. godine pregled prosječnih penzija u toj zemlji, koji pokazuje da je prosječna penzija u ovom periodu generalno bila viša od one u FBiH.
Ni dinamika rasta ne pokazuje posebnu prednost FBiH, s obzirom na to da je između 2014. i 2022. prosječna penzija u FBiH porasla oko 25,6 posto, dok je u RS porasla oko 38 posto, u Srbiji oko 30 posto, a u Crnoj Gori oko 33 posto.
Izvori: Centralna banka BiH, Republički zavod za PIO Srbije, Fond za PIO Crne Gore
Dakle, u periodu na koji se Izetbegović poziva, prosječna penzija u FBiH jeste bila viša od one u RS, ali je istovremeno svake godine bila niža od prosječnih penzija i u Srbiji i u Crnoj Gori.
S druge strane, penzije u FBiH značajno su rasle i nakon 2022. godine. Prema podacima CBBiH iz 2025. godine, prosječna penzija u FBiH povećana je s 461 KM 2022. godine na 570 KM 2023, 620 KM 2024. i 644 KM 2025. godine. To predstavlja rast od približno 39,7 posto između 2022. i 2025. godine.
Rast je nastavljen i 2026. godine, nakon izmjena Zakona o PIO FBiH. Ukupno usklađivanje penzija u 2026. godini trenutno iznosi 15,08 posto, dok je prosječna samostalna penzija u junu 2026. iznosila 851,97 KM.
Prema tome, Izetbegovićeva tvrdnja da su penzije u FBiH bile jednake ili više od penzija kod svih istočnih susjeda nije utemeljena na činjenicama. FBiH je bila ispred RS, ali ne i Srbije i Crne Gore. Istovremeno, podaci pokazuju da je značajan rast penzija nastavljen i ubrzan tokom mandata 2022–2026.
Budžet institucija i međunarodnih obaveza BiH
Tokom govora o ekonomskom razvoju, odnosno padu tokom mandata 2022–2026, Izetbegović je ustvrdio da je rast budžeta institucija i međunarodnih obaveza BiH lošiji u odnosu na entitetske.
…državni budžet tone u odnosu na entitetske.
Bakir Izetbegović, 4.9.2026.
Uzimajući u obzir činjenicu da se ovaj budžet sastoji od sredstava namijenjenih za funkcionisanje institucija i sredstava za servisiranje vanjskog duga, njegov rast generalno je manji u odnosu na entitetske budžete. Budžet institucija i međunarodnih obaveza BiH iznosio je 950 miliona KM 2014. godine, a na tom nivou ostao je sve do 2018. godine.
Do 2026. godine budžet institucija BiH povećan je na približno 1,581 milijardu KM, što predstavlja nominalni rast od oko 66,4 posto u odnosu na 2014. godinu.
Kada se ne izuzima servisiranje vanjskog duga, ukupan zakonski okvir povećan je s 1,796 milijardi KM 2014. na 2,559 milijardi KM 2026. godine, odnosno za oko 42,5 posto. Taj je rast manji od spomenutih 66,4 posto zato što iznos za otplatu vanjskog duga oscilira od godine do godine.
Za 2021. godinu, kada je SDA bila na vlasti na državnom nivou, a Izetbegović član Kolegija Doma naroda Parlamentarne skupštine, nije usvojen godišnji zakon o budžetu. Institucije su cijelu godinu finansirane odlukama o privremenom finansiranju, na osnovu Zakona o budžetu za 2020. godinu. Ministarstvo finansija i trezora zato u godišnjem izvještaju za 2021. kao budžetsku osnovu iskazuje 1.803.552.931 KM iz Zakona za 2020. godinu. Vijeće ministara je za svaki kvartal odobravalo po 249 miliona KM za institucije.
Budžet institucija BiH povećan je 2022. s 996 miliona na 1,0736 milijardi KM, odnosno za 77,6 miliona KM ili 7,8 posto. Vijeće ministara BiH je prilikom usvajanja budžeta u junu 2022. godine navelo je da su tim budžetom također osigurana sredstva za Opće izbore 2022, provođenje višegodišnjih projekata budžetskih korisnika te nastavak reformskih aktivnosti, dok su prihodi od indirektnih poreza za finansiranje institucija povećani sa 780 na 865,5 miliona KM.
Vijeće ministara je u junu 2023. godine navelo da su rashodi institucija u 2022. bili oko 89,6 miliona KM veći nego 2021. godine, uglavnom zbog povećanja primanja zaposlenih nakon usvajanja budžeta. S tim u vezi, rast državnog budžeta zabilježen je i tokom mandata 2022-2026, i to 2025. godine, kada je njegov iznos porastao za 15,9%.
Poređenje s entitetskim budžetima
Budžet FBiH iznosio je 2,358 milijardi KM 2014. godine, a 2026. godine usvojen je u iznosu 8,898 milijardi KM, što predstavlja nominalno povećanje od oko 277,4 posto.
Budžet Republike Srpske iznosio je 2,025 milijardi KM 2014. godine, dok je rebalansom za 2026. povećan na 8,525 milijardi KM, što je rast od oko 321 posto.
Jedan od ključnih razloga zašto državni “raste” sporije od entitetskih budžeta nalazi se u sistemu raspodjele indirektnih poreza. Nakon povrata PDV-a i izdvajanja minimalnih rezervi, za finansiranje institucija BiH izdvaja se unaprijed utvrđeni fiksni iznos, a preostala sredstva raspoređuju se FBiH, RS i Brčko distriktu, uključujući sredstva za servisiranje njihovog vanjskog duga. To znači da rast ukupne naplate PDV-a, akciza i drugih indirektnih poreza ne povećava automatski i proporcionalno budžet državnih institucija.
Drugi razlog za veći nominalni rast entitetskih budžeta jeste njihov drugačiji i širi obuhvat, zbog čega same procente nije moguće porediti kao da sva tri nivoa finansiraju iste funkcije. Posebno veliki statistički skok nastao je uključivanjem penzionih sistema u entitetske trezore. U FBiH je Federalni zavod PIO od 2020. godine postao budžetski korisnik, zbog čega je tada budžet FBiH porastao čak 83 posto. I u Republici Srpskoj su penzije od 1. januara 2016. godine počele da se isplaćuju putem Trezora RS umjesto putem Fonda PIO, što je proširilo obuhvat republičkog budžeta.
Izetbegović je na prvom predizbornom skupu SDA rezultate perioda 2014–2022. poredio s rezultatima mandata 2022–2026, stvarajući sliku da su ključni ekonomski pokazatelji nakon promjene vlasti krenuli silaznom putanjom. Međutim, dostupni podaci takvu sliku ne potvrđuju. Realni BDP nastavio je rasti i nakon 2022. godine, rast prosječne penzije u FBiH bio je veći nego u periodu 2014–2022, a rastao je i budžet institucija BiH. Istovremeno, Istinomjerovi podaci ne potvrđuju ni njegovu tvrdnju da je SDA realizovala 90 posto svojih predizbornih obećanja tokom mandata kada je činila vlast na državnom i federalnom nivou.
(Istinomjer.ba)