Kandidatkinje Ujedinjene Srpske i DNS-a dobile su priliku da u dva intervjua objavljena uoči Opštih izbora – bez kritičkih pitanja – izreklamiraju svoj rad, političke stavove i stranačke programe. Intervjui su objavljeni na anonimnom portalu PaleIN.
Foto: Envato
Intervju kao novinarska forma veoma je pogodan za predstavljanje kandidata/kinja tokom izbornih kampanja i za kritičko propitivanje njihovih dosadašnjih i budućih programa i političkih djelovanja. Međutim, zbog svoje prirode, ova je forma često korištena za političku propagandu.
Političari/ke tako, u dogovoru s novinarima/kama i medijima, mogu osigurati povoljna pitanja i “namještene” teme, uz izbjegavanje bilo čega što ih može predstaviti u negativnom svjetlu. Raskrinkavanje je u ranijim izbornim kampanjama zabilježilo više ovakvih primjera (1, 2, 3, 4).
U vrijeme kampanje za Opšte izbore u BiH 2026. na portalu PaleIN u dva su dana objavljena dva intervjua s kandidatkinjama na izborima: Slavkom Brezo iz Ujedinjene Srpske i Željanom Nešković iz DNS-a.
Intervju sa Slavkom Brezo objavljen je prvi, 23. septembra. U intervjuu nema nikakvih konkretnih pitanja o njenom dosadašnjem političkom radu ili o stranci Ujedinjena Srpska. Nije postavljeno nijedno pitanje koje bi se iole moglo protumačiti kao kritičko propitivanje u javnom interesu. Pitanja su zapravo formulisana kao prilika za predstavljanje kandidatskog i stranačkog političkog programa bez “suvišnog” kritičkog propitivanja. Data joj je prilika i da predstavi “najznačajnije rezultate” svog dosadašnjeg rada na čelu Kulturnog centra Pale. Neka od postavljenih pitanja glasila su:
Na čelu ste Kulturnog centra Pale – ustanove koja ima važnu ulogu u kulturnom životu naše opštine. Šta biste izdvojili kao najznačajnije rezultate dosadašnjeg rada i šta je ono što tek želite da realizujete?
(...)
Kultura često ostaje u sjenci ekonomskih i infrastrukturnih tema. Koliko je važno da Republika Srpska i lokalne zajednice ulažu u kulturu, a šta biste kao poslanik željeli da uradite za ustanove poput Kulturnog centra Pale?
(...)
Ujedinjena Srpska Vam je ukazala povjerenje kao nosiocu liste. Kako vidite ulogu stranke u narednom periodu i šta želite da birači prepoznaju kao Vaš lični doprinos?
Na kraju je kandidatkinji ostavljena mogućnost da glasačima/cama kaže zašto glasati baš za opcije koje njena stranka podržava.
Foto: Screenshot
Dan kasnije, 24. septembra, na istom je portalu objavljen intervju sa Željanom Nešković. Pitanja postavljana u ovom intervjuu veoma su slična – kritički pristup ne postoji, a Nešković je dobila priliku da prezentuje sebe i svoju stranku onako kako želi. Neka od pitanja u ovom intervjuu glase:
Za početak, ko je Željana Nešković van politike? Koliko su Vam skijanje, rad sa ljudima i boravak na planini pomogli da izgradite karakter koji danas unosite u politiku?
(...)
Kao svestrana osoba radite i kao instruktor skijanja, te dobro poznajete Jahorinu i njen turistički potencijal. Da li smatrate da se ovaj potencijal dovoljno koristi i šta bi bila Vaša tri prioriteta za razvoj turizma na ovom prostoru?
(...)
Iz lokalne skupštine sada idete u trku za Narodnu skupštinu Republike Srpske. Šta biste kao poslanik mogli uraditi za Pale i Sarajevsko-romanijsku regiju što kao lokalni odbornik ne možete?
Nešković je na kraju intervjua također dobila priliku da ubijedi birače/ice zašto da glasaju za nju. U odgovoru, između ostalog, naglašava: “Jer im se svidio ovaj intervju”.
Foto: Screenshot
Intervjui su promovisani i na Instagram stranici ovog portala, uz prenošenje nekoliko citata kandidatkinja (1, 2).
Dakle, oba intervjua omogućila su intervjuisanim kandidatkinjama da se predstave upravo onako kako su željele. Ništa što su rekle nije stavljeno ni u kakvu perspektivu, a nije propitivano ništa što su one ili stranke koje predstavljaju ranije politički radile.
No, kome su dale intervju? Portal PaleIN potpuno je anoniman. Nigdje se ne navode informacije o tome ko je vlasnik/ca ni ko uređuje ili kreira sadržaj koji se na njemu objavljuje. U sekciji “O nama” dostupna je jedino uopštena rečenica da je PaleIN “portal koji se bavi pisanjem i objavljivanjem članaka i vijesti iz raznih oblasti društvenog života, politike i aktuelnih dešavanja”.
Nije dostupan nikakav kontakt, a jedini link u sekciji, pod nazivom “Pratite nas”, vodi na Instagram nalog “pale.in_”. Ni na ovom kanalu nema nikakvih informacija o tome ko stoji iza portala. Nalog ima više od 6.600 pratitelja/ki.
Izvještavanje ovog portala o izborima u BiH suprotno je Izbornom zakonu Bosne i Hercegovine. Naime, ovaj zakon propisuje da online izvori koji se odluče izvještavati o izborima moraju transparentno objaviti podatke o vlasništvu. Kako je navedeno, PaleIN to nema. Raskrinkavanje je u ranijim izbornim kampanjama pisalo o desetinama portala koji krše ove odredbe zakona, kao i o izostanku ikakvih sankcija nadležnih institucija (1, 2).
Dakle, za političku promociju kandidatkinja s Pala iskorišten je anonimni lokalni portal iz ove opštine. Umjesto da biračima/cama pruže informacije na osnovu kojih mogu formirati stav prije izbora, ovi su intervjui kandidatkinjama praktično bili promotivni prostor. Činjenica da je portal PaleIN potpuno anoniman dodatno otežava procjenu interesa i motiva iza ovakvog sadržaja.
(Raskrinkavanje.ba)