Dodikov popisni vremeplov

Ne ulazeći u besmislenost tvrdnje da bi podaci sa popisa 1931. danas mogli biti relevantniji od onih sa popisa 1991, odlučili smo provjeriti da li je nacionalna struktura stanovništva prije 85 godina bila onakva kakvom ju je nedavno opisao Milorad Dodik.

Milorad-Dodik

“Zašto recimo nije 1931. godina osnova za modeliranje organa na ovim prostorima, pa ćete vidjeti da je tamo bilo 70 posto Srba na ovim prostorima.”

(Milorad Dodik, 9.2.2016.)

Ovu je izjavu Milorad Dodik dao povodom usvajanja novog Zakona o policiji i unutrašnjim poslovima RS, koji je nedavno vratio na razmatranje Narodnoj skupštini RS. Dodik je odbio potpisati zakon zbog toga što su u njega uvršteni amandmani kojima se propisuje da struktura zaposlenih mora odražavati nacionalnu strukturu stanovništva u skladu sa rezultatima popisa iz 1991. godine.

Jasno je da se podaci stari 85 godina ne mogu uzimati kao relevantni za kreiranje bilo kakvih zvaničnih politika i da je sama ova izjava naprosto nacionalno-populistička demagogija, po kojoj je Dodik odavno poznat. Na teritoriji Bosne i Hercegovine od početka 17. vijeka do danas obavljeno je 12 popisa, a za to vrijeme se na ovom prostoru izmijenilo sedam država i dogodile su se brojne promjene u demografskim kretanjima, kao posljedica ekonomskih migracija, ratova, kretanja stope prirodnog priraštaja i brojnih drugih faktora. Nasumični odabir jednog od 12 popisa provedenih u protekla četiri vijeka kao “osnove za modeliranje organa” javne uprave, samo po sebi je, stoga, potpuno besmisleno. 

Ne ulazivši, stoga, u besmisao ovakvog “prijedloga”, odlučili smo provjeriti da li je tačna tvrdnja koju je Dodik iznio i predstavio kao činjenicu – da je, prema popisu iz 1931, “bilo 70 posto Srba na ovim prostorima”.

Za početak, treba naglasiti da je na popisu koji je proveden u Kraljevini Jugoslaviji 1931. izjašnjavanje o nacionalnosti bilježeno tako da su se sve osobe koje su se izjasnile u kategorijama današnje srpske, hrvatske, bošnjačke, makedonske, crnogorske i slovenačke nacionalne pripadnosti, evidentirale unutar jedne, jugoslovenske, narodnosti:

“… sve jugoslavenske narodnosti u objavljenim rezultatima bile (su) grupirane pod nazivom jugoslavenske narodnosti, koje govore jugoslavenskim jezikom, a za one koje to nisu preciziralo se točno kojoj narodnosti pripadaju, npr. njemačka, turska, mađarska itd.” (Snježana Mrđen: Narodnost u popisima. Promjenljiva i nestalna kategorija)

Dakle, konkretan podatak o tome koliko se stanovnika_ca Kraljevine Jugoslavije na popisu 1931. izjasnilo pripadnicima_cama srpske narodnosti nikada nije postojao, jer podaci sa popisa nisu bilježeni na taj način. Najbliže ovom podatku može se doći ako se pogledaju rezultati izjašnjavanja o vjeroispovijesti, uzevši u obzir činjenicu da postoji značajno poklapanje između vjerske i nacionalne identifikacije kako u današnjoj BiH, tako i u nekadašnjoj Kraljevini Jugoslaviji. Procenat pravoslavnog stanovništva u ukupnom broju stanovnika_ca Kraljevine Jugoslavije ne može se, međutim, izjednačiti sa procentom srpskog stanovništva, budući da je pravoslavlje dominantna vjeroispovijest i kod drugih etničkih grupa koje su na popisu uvrštene u jugoslovensku narodnost (crnogorska, makedonska), kao i kod nekih koje su popisane kao odvojene narodnosti (grčka, bugarska, itd.).

Druga knjiga rezultata popisa iz 1931, “Prisutno stanovništvo po veroispovesti”, dostupna je, u elektronskoj verziji, u svom originalnom izdanju, te nije bilo teško utvrditi da ni ukupan procenat osoba koje su se na popisu stanovništva 1931. izjasnile kao pravoslavne, nije ni blizu Dodikovih 70%.

ukupni rezultati

(Izvor)

Pretvorena u procente, struktura stanovništva po izjašnjavanju o vjeroispovijesti za cijelu Kraljevinu Jugoslaviju 1931 je izgledala ovako:

Vjeroispovijest Pravoslavna Katolička Islamska Evangelistička (protestantska) Druge, bez konfesije i nepoznato Ostale hrišćanske Ukupno
Broj 6.785.501 5.217.847 1.561.166 231.169 70.203 68.152 13.934.038
Procenat 48,7% 37,4% 11,2% 1,7% 0,5% 0,5% 100%

(Izvor)

 

Kako Dodik u svojoj izjavi nije bio precizan oko toga na koje “prostore” tačno misli kada tvrdi da je srpsko stanovništvo činilo 70% njihovog ukupnog stanovništva, odlučili smo pogledati i kakvi su rezultati za teritoriju današnje Bosne i Hercegovine, a zatim i za teritoriju današnjeg entiteta Republika Srpska.

S tim u vezi, važno je reći i to da je administrativna struktura Kraljevine Jugoslavije bila znatno drugačija od one u SFRJ, kao i od današnje administrativne podjele Bosne i Hercegovine. Najveće administrativne jedinice bile su banovine, koje se nisu poklapale sa granicama kasnijih republika i država nastalih nakon raspada SFRJ. Devet banovina, nazvanih po najvećim rijekama koje su kroz njih proticale, bilo je podijeljeno na srezove (njih 375), a srezovi na opštine (najmanje popisne jedinice na popisu 1931). Ni ovdje, pak, ne postoji podudaranje sa današnjim opštinama, koje su po veličini negdje između tadašnjih srezova i današnjih naseljenih mjesta, dok su teritorije opština iz 1931. uglavnom podudarne teritorijama  današnjih gradova, sela i naselja. Pri tome treba uzeti u obzir i činjenicu da su se i veličine naseljenih mjesta mijenjale, tako da se ne može govoriti o stoprocentnom poklapanju čak ni najmanjih tadašnjih i današnjih administrativnih jedinica.

Jugoslavija1929_banovine

(Izvor)

Teritorija današnje Bosne i Hercegovine obuhvatala je dijelove četiri banovine – Vrbaske, Drinske, Zetske i Primorske. Prema pregledu popisnih rezultata iz 1931, na dijelovima ovih banovina koji danas pripadaju BiH popisano je ukupno 2.323.555 osoba, od čega se 44,2% izjasnilo da pripada pravoslavnoj vjeroispovijesti.

 Vjeroispovijest Pravoslavna Islamska Katolička Evangelistička (protestantska) Ostale Ukupno
Broj 1.028.139 718.079 547.949 22.294 7.094 2.323.555
Procenat 44,2% 30,9% 23,6% 1% 0,3% 100%

(Izvor)

Kada se pogleda teritorija današnjih bh. entiteta, Republika Srpska se poklapa sa dijelovima tri od navedene četiri banovine – Vrbaske, Drinske i Zetske. U svrhu ovog istraživanja, izdvojene su one opštine koje se danas, u cjelini ili djelimično, nalaze na teritoriji Republike Srpske, u onoj mjeri u kojoj je to bilo moguće utvrditi na osnovu njihovih starih naziva i bez precizne mape prostiranja tadašnjih opština.

Ni ovi rezultati ne poklapaju se sa Dodikovom tvrdnjom, iako su joj nešto bliži nego u prethodna dva slučaja, te se na osnovu pregleda izjašnjavanja o vjeroispovijesti u izdvojenim opštinama dobija rezultat od približno 62,2% stanovništva koje se izjasnilo kao pravoslavno na ovoj teritoriji.

Vrbaska banovina
Drinska banovina
Srez Banja Luka Srez Bijeljina
Banja Luka (grad) 6769 22165 Batković 3068 3109
Bronzani Majdan 4211 6234 Bijeljina 11094 13556
Budžak 830 4441 Bijeljina (grad) 2855 12389
Čelinac 2943 6244 Brodac 7061 7207
Dragočaj 1289 6083 Dragaljevac 14038 14304
Jošavka 2573 2598 Janja 4423 8609
Kadina Voda 6832 6844 Koraj 1656 4227
Klašnice 3985 5855 Petrovo polje 5 1487
Krupa 6913 7502 Tavna 4823 5447
Maglajani 3571 5775 Zabrđe 8020 8267
Piskavica 5444 8186 Srez Brčko
Rekavice 5131 5355 Bosanski Šamac 577 3412
Saračica 4655 5859 Crkvina 3378 5792
Slatina 3584 4861 Gornji Žabar 3778 4373
Srez Bosanska Dubica Obudovac 6405 8200
Bosanska Dubica 6685 11100 Slatina 2473 3948
Knezpolje 8232 8301 Tramošnjica 368 3959
Moštanica 6930 7271 Srez Čajniče
Ravnjani 6274 6457 Čajniče 430 1350
Srez Bosanska Gradiška Batovo 710 4134
Bistrica 4301 4582 Miletkovici 1734 4989
Bosanska Gradiška 1558 6524 Miljeno 6533 2270
Cerovljani 1923 3468 Srez Rogatica
Laminci 3739 6834 Borike 3282 6133
Nova Topola 5918 10010 Dub 1002 4849
Orahovo 340 1894 Rogatica 4082 10024
Podgradci 6365 7032 Sokolac 5309 6703
Romanovci 5740 6216 Sokolovici 3123 4859
Stapari 4045 4139 Žepa 316 3458
Turjak 5692 6536 Srez Sarajevo
Srez Bosanska Krupa Bjelašnica 4614 11197
Otoka 6518 11166 Ozren 2956 7198
Velika Rujiška 8407 9115 Pale 8137 11103
Srez Bosanski Novi Srez Srebrenica
Bosanska Kostajnica 8327 9717 Bratunac 2882 6342
Bosanski Novi 1120 4024 Fakovic 3308 4835
Čađavica 4226 4279 Kravica 3402 5634
Dobrljin 3709 4222 Osatica 1582 4510
Japra 4710 7126 Skelani 3784 5905
Ravnice 3928 4029 Srebrenica 2808 7984
Svodna 4674 5340 Srez Višegrad
Srez Derventa Bijelo Brdo 4417 4478
Bosanski Brod 3604 7386 Dobrun 2006 3200
Bosanski Klakar 3515 6078 Mioče 1362 2100
Derventa 2299 5190 Orahovci 523 2375
Derventa grad 976 6654 Rudo 755 2150
Dubočac 697 4439 Sokolovići 1850 4385
Kotorsko 1337 5948 Visegrad 1313 4699
Lužani Mulabegovi 2380 5059 Žlijeb 1791 5038
Majevac 1978 3438 Srez Vlasenica
Plehan 154 6289 Cerska 431 2953
Podnovlje 2549 3977 Cikote 2570 2909
Sijekovac 1275 6589 Derventa 2047 2749
Velika Sočanica 3167 5988 Donji Zalukovik 1530 3331
Srez Doboj Knežina 1908 4435
Bukovica 2517 3085 Milići 3800 4500
Doboj grad 764 4881 Pijesak 1717 1912
Vojvoda Putnik 31 8518 Paprača 4542 5739
Srez Gračanica Šekovići 4098 4100
Bosansko Petrovo Selo 4510 7124 Vlasenica 2632 4904
Karanovac 3371 4550 Srez Zvornik
Srez Gradačac Branjevo 4935 5642
Donji Skugrić 3390 4821 Drinjača 1939 4086
Dugo Polje 2168 2684 Grbavci 1603 3751
Kladari 1582 4783 Kozluk 5270 8258
Modriča 430 5203 Zvornik 886 3487
Vranjak 3985 4835 Zetska banovina
Srez Jajce Srez Bileća
Janja 6653 6665 Bileća (grad) 3534 5397
Jezero 2676 4415 Divin 4326 5318
Pljeva 6357 8705 Ljubomir 3219 3229
Srez Ključ Plana 3584 4869
Gornji Ribnik 7674 8041 Zavođe 2427 2460
Sitnica 8271 8437 Srez Foča
Srez Kotor Varoš Čelebić 1508 2347
Kotor Varoš 163 1824 Dragočava 2027 3929
Maslovare 3498 3777 Foča (grad) 1234 4613
Skender Vakuf 3851 4371 Kalinovik 2932 4298
Šiprage 3962 5188 Miljevina 1682 5276
Vagani 3141 4098 Slatina 1257 4241
Vrbanjci 1026 3662 Ustikolina 3671 9539
Zabrđe 1775 4316 Zakmur 1865 4875
Srez Mrkonjić-grad Srez Gacko
Baraći 4836 4874 Avtovac 4313 6969
Bjelaice 2080 4626 Borač 2088 3707
Gerzovo 4836 5203 Gacko (grad) 3025 4559
Gustovara 3743 3988 Srez Ljubinje
Mrkonjić-grad 2412 4239 Ljubinje 4961 6985
Podrašnica 4084 4084 Popovo Polje 3782 7995
Srez Prijedor Srez Nevesinje
Kozarac (grad) 1831 10303 Fojnica 1794 1843
Ljubija 3336 11396 Kifino Selo 2641 2672
Marićka 5072 5261 Kruševliani 2130 4675
Omarska 6642 6697 Nevesinje (grad) 3931 6509
Palančište 5261 6224 Ulog Borak 2469 4225
Prijedor 2600 6623 Zovi Dol 5113 5161
Rakelići 4007 5229 Srez Trebinje
Sanska Dragotinja 4001 4186 Brda 1380 1823
Srez Prnjavor Dživar 1334 2334
Bosanski Kobaš 948 2057 Lastva 1148 2564
Bosanski Svinjar 3147 4598 Primorje 2014 2053
Gornji Smrtići 2461 4163 Šuma 2840 3001
Hrvaćani 6891 9995 Trebinje (grad) 2818 6242
Kokori 3664 4150 Zahum 2680 2771
Lepenica 3196 5601 Zupci 2797 2805
Lišnja 3317 7305
Nožićko 3783 6278
Prnjavor (grad) 655 2677
Štrpci 3555 5985
Velika Ilova 3691 5395
Vijačani 3656 5431
Srez Sanski Most
Budimlić Japra 4043 5292
Srez Teslić
Blatnica 4707 7421
Čečava 3991 4054
Osinja 7421 7800
Šnjegotina 2337 2375
Stanari 3596 5622 UKUPNO 668.504 1.074.581
Teslić 6422 14819 62.2% 100%

(Izvor)

Na osnovu ovih pregleda, može se reći da je Milorad Dodik, osim što je u priču o usvajanju zakona o policiji potpuno nasumično uveo krajnje irelevantan “argument” baziran na rezultatima popisa od prije 85 godina, dao i netačan podatak o nacionalnoj/etničkoj strukturi stanovništva iz 1931. godine. Njegovu izjavu stoga ocjenjujemo kao neistinitu.

(istinomjer.ba)

Dogovora o brzoj cesti i dalje nema

Prije tačno pet mjeseci, predsjedavajući Vijeća ministara samouvjereno je najavio da će trasa za brzu...

Tijana Cvjetićanin

Nova “crna lista” State Department-a demantovala Dodika

Nakon što nije dobio vizu za ulazak u SAD kako bi navodno prisustvovao inauguraciji novoizabranog američkog predsjednika Donalda Trumpa, predsjednik RS-a, Milorad Dodik tvrdio je kako je njegovo ime...

Dalio Sijah

Tijana Cvjetićanin

Dalio Sijah

Uskoro počinje dugo najavljivana izgradnja nove bolnice u Istočnom Sarajevu

Obećanje o izgradnji nove bolnice u Istočnom Sarajevu bilo je rado korišteno u predizbornim kampanjama prethodnih nekoliko godina. Nova bolnica trebalo bi da košta oko 50 miliona KM, a prema...

Selma Ašćerić