FBiH još daleko od 25.000 novih radnih mjesta

U proteklih mjesec dana, nekoliko zvaničnika izvršne vlasti govorilo je o porastu zapošljavanja u FBiH aktuelnom mandatu. “Istinomjer” je, na zahtjev čitalaca, provjerio šta o tome govore zvanične statistike.

izetbegovic-i-novalic

Član Predsjedništva BiH, Bakir Izetbegović, nedavno se, recimo, pohvalio rezultatima vladajuće koalicije na polju zapošljavanja.

U posljednjih 17 mjeseci, zahvaljujući stabilnoj koaliciji SDA-SBB, na području Federacije BiH, prema riječima Izetbegovića, otvoreno je novih 25.000 radnih mjesta, od čega u Tuzlanskom kantonu blizu 10.000.

Avaz, 24.09.2016.

Podatak o 25.000 novih radnih mjesta objavljen je i na naslovnici časopisa “Stav”, no u ovom slučaju je navedeno da je ovaj broj novih radnih mjesta otvoren za svega pet mjeseci. “Stav”, naime, navodi podatak da je, prema podacima Porezne uprave FBiH, od prvog aprila do danas zaposleno novih 24.952 radnika.  

Tim povodom “Istinomjeru” se obratio čitalac koji nas je zamolio da provjerimo koliko je, u istom periodu, zatvoreno radnih mjesta u Federaciji BiH. Kako bismo odgovorili na ovo pitanje, te ocijenili istinitost navoda o broju novih radnih mjesta, pogledali smo šta statistički podaci govore o trendovima kretanja zaposlenosti i nezaposlenosti u FBiH u zadnjih nekoliko godina.

Statistike zaposlenosti

Prema podacima Federalnog zavoda za statistiku, ukupan broj zaposlenih u FBiH u konstantnom je porastu u protekle četiri godine. No, najveći porast broja zaposlenih nije se dogodio u aktuelnom mandatu, već u 2014. godini, kada je zabilježen rast prosječnog broja zaposlenih od 8.474 u odnosu na 2013. godinu.

Broj zaposlenih
Godina 2013. 2014. 2015. 2016.
Prosjek 435.113 443.587 450.121 455.439

U prethodne četiri godine, prosječan broj osoba koje su svakog mjeseca skinute sa evidencije Zavoda za zapošljavanje FBiH zbog pronalaska posla, bio je u konstantnom porastu. Najveći skok jeste se desio u 2016. godini, kada je prosječan broj osoba koje su mjesečno brisane sa evidencije zbog zaposlenja porastao za 1.613 (25%) u odnosu na prosjek u 2015. godini. U septembru 2016. zabilježen je rekordan broj od 10.345 osoba koje su skinute sa evidencije zbog pronalaska zaposlenja.

Brisani sa evidencije zbog zaposlenja
     
Godina 2013. 2014. 2015. 2016.
Januar 4538 4090 4552 5568
Februar 4703 4628 5403 6493
Mart 4889 5681 5854 10 234
April 5704 6659 7140 9509
Maj 5105 4611 6338 8225
Juni 4400 6414 6603 8047
Juli 4765 6791 6955 6502
Avgust 4422 5786 5842 7035
Septembar 6967 9437 10 173 10 345
Oktobar 7374 5966 6645
Novembar 5344 5365 5841
Decembar 3514 4905 5246
Prosjek 5144 5861 6383 7995

Statistički podaci, ipak, pokazuju da rast broja zaposlenih nije ni približno toliko intenzivan kako se tvrdi u istupima političara i medijskim navodima. Broj zaposlenih se od aprila mjeseca nije povećao za 25.000, već za 3.375 (sa 454.898 u aprilu, na 458.273 u avgustu 2016. godine). Isto važi i za porast broja zaposlenih u prethodnih 17 mjeseci. U aprilu 2015. godine, FZZS je registrovao 448.232 zaposlenih u Federaciji BiH, što znači da je do avgusta 2016. ovaj broj porastao za 10.041, a ne za 25.000.

Broj zaposlenih u 2016.
Januar 450.419
Februar 450.491
Mart 452.958
April 454.898
Maj 455.511
Juni 460.837
Juli 460.127
Avgust 458.273
Septembar
Oktobar
Novembar
Decembar
Prosjek 455439

Federalni Zavod za statistiku još nije objavio podatke o zaposlenosti u septembru 2016. godine, ali su dostupni podaci sa evidencije Zavoda za zapošljavanje, koji govore da je u septembru 10.345 osoba skinuto sa evidencije zbog zaposlenja, dok je 10.572 osoba prijavljeno na evidenciju kao nezaposleno. Kada se ovi brojevi uporede sa podacima o broju zaposlenih iz avgusta mjeseca, dobija se broj od 458.046 zaposlenih u septembru 2016. Ukoliko se, pak, u obzir uzme ukupan broj osoba skinutih sa evidencije Zavoda za zapošljavanje (13.898), taj broj iznosi 461.599 i veći je za 6.701 nego u aprilu 2016. godine, dok je u odnosu na april 2015. veći za 13.367. U oba posmatrana perioda on se, dakle, još uvijek ne približava broju od 25.000 novih radnih mjesta.

Statistike nezaposlenosti

Prosječan broj novih nezaposlenih također je konstantno rastao u protekle četiri godine. U odnosu na 2013. godinu, kada je mjesečni prosjek novih nezaposlenih bio 8.651, u prvih 9 mjeseci 2016. godine on je porastao na 9.560. Najveći broj novoprijavljenih na evidenciju nezaposlenih zabilježen je u julu 2015. godine, kada je registrovano 13.417 novih nezaposlenih. Prije toga, najveći broj novih nezaposlenih bio je registrovan u julu 2013. i iznosio je 12.680.

Novoprijavljeni na evidenciju
Godina 2013. 2014. 2015. 2016.
Januar 9857 9939 10 418 9974
Februar 6866 7158 7178 8209
Mart 7160 6749 6875 7753
April 6930 6651 7445 7737
Maj 6236 5785 6133 6591
Juni 8309 9817 11 082 11 486
Juli 12 680 12 418 13 417 11 956
Avgust 10 505 12 636 10 435 11 764
Septembar 9893 10 592 10 887 10 572
Oktobar 9082 10 420 9893
Novembar 7726 8796 9461
Decembar 8565 8612 9521
Prosjek 8651 9131 9395 9560

Federalni Zavod za zapošljavanje vodi i posebnu evidenciju o osobama koje se prijavljuju “na biro” zbog prestanka radnog odnosa. I u ovoj kategoriji prisutan je stalni porast prosječnog broja osoba koje se svakog mjeseca prijavljuju po osnovu prestanka radnog odnosa, s tim što je isti umanjen u 2016. godini u odnosu na prethodne godine.

Prijavljeni po prestanku radnog odnosa
Godina 2013. 2014. 2015. 2016.
Januar 6836 6908 7637 7249
Februar 4094 4449 4519 4785
Mart 4305 4102 4455 4430
April 4482 4061 4689 4993
Maj 4080 3902 4314 4349
Juni 3760 4321 4675 5269
Juli 5479 5991 6302 6169
Avgust 6224 6669 7026 7861
Septembar 4579 4985 4689 5086
Oktobar 4569 5372 5286
Novembar 4535 5493 5730
Decembar 5668 6028 5827
Prosjek 4884 5190 5429 5577

Ako bismo ovaj podatak posmatrali kao pokazatelj broja “zatvorenih” radnih mjesta, onda bi se za period od proteklih 17 mjeseci došlo do mjesečnog prosjeka od 5.485 “zatvorenih radnih mjesta”, dok mjesečni prosjek za period od aprila do septembra 2016. godine iznosi 5.621. 

Dakle, iako u proteklom periodu jeste došlo do rasta broja zaposlenih, on nije onakav kakvim ga prikazuju vladajuće stranke. Broj od 25.000 novih radnih mjesta preuzet je iz podataka Poreske uprave koji se, međutim, ne odnose na broj zaposlenih, kao što to tvrde zvaničnici i neki mediji.

Odakle nesrazmjer u informacijama o broju zaposlenih? Nesrazmjer dolazi iz zloupotebe podataka poreskih uprava. Poreska uprava na mjesečnom nivo objavljuje podatke o svim ljudima koji su na bilo koji način imali radni angažman u tom mjesecu, u šta ulaze i ugovori o djelu. Bukvalno ugovori o djelu od 20 KM ulaze u mjesečnu statisku o zaposlenosti u Federaciji BiH.

Adis Arapović (Centri civilnih inicijativa), 26.10.2016.

Kada se uzmu u obzir svi ovi podaci, izjavu Bakira Izetbegovića o otvaranju novih 25.000 radnih mjesta u proteklih 17 mjeseci, ocjenjujemo kao neistinitu.

(istinomjer.ba)

Diplomatija bez zakonskih okvira i unutrašnjih pravila

Osim što je izazvala novu političku krizu u zemlji, najavljena revizija presude iz 2007. godine, po tužbi Bosne i...

Selma Ašćerić

Federalni zavod za statistiku ne registruje promjene u firmama koje zapošljavaju manje od 10 radnika

Vlada Federecije BiH,  predvođena premijerom Fadilom Novalićem, pohvalila se podacima da je 2016. godina u kojoj se bilježi najveća zaposlenost u zadnjih 10 godina, i da je tome doprinijela i...

Selma Ašćerić

Amnezija Dragana Čovića


Damir Dajanović

Aida Ajanović

Čordaš: Zatvaranje kolektivnog centra u Doboju

Ministar za izbjeglice i raseljena lica RS najavio je konkretne korake i rokove za početak izgradnje stambenih objekata za korisnike/ce kolektivnog centra u Doboju.   Vjerujem da ove...

Tijana Cvjetićanin